Micron Document
<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 vector-feature-night-mode-enabled skin-theme-clientpref-os vector-sticky-header-enabled" lang="fr" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Pascal Pia</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://fr.wikipedia.org/wiki/Pascal_Pia"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Pascal_Pia rootpage-Pascal_Pia skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Pascal Pia</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="fr" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="fr" dir="ltr"><div class="infobox_v3 infobox infobox--frwiki noarchive large"><div class="entete icon auteur" style="background-color:#4C6099;color:#FFFFFF"><div>Pascal Pia<style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r228712544">
/* start https://fr.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .entete.auteur{background-image:url("./_mw_/Picto_infobox_auteur.png")}


/* end https://fr.wikipedia.org/ */
</style></div></div><div><div class="images" style="padding:2px 0"></div></div><table><caption style="color:#FFFFFF;text-align:center;background-color:#4C6099">Biographie</caption><tbody><tr class=""><th scope="row">Naissance</th><td class=""><div>
<span class="wd_p569"><time class="nowrap date-lien" datetime="1903-08-15" data-sort-value="1903-08-15"><a href="15_ao%C3%BBt" title="15 août">15</a> <a href="Ao%C3%BBt_1903" title="Août 1903">août</a> <a href="1903" title="1903">1903</a></time></span><br><span class="wd_p19"><a href="10e_arrondissement_de_Paris" title="10e arrondissement de Paris">10e arrondissement de Paris</a></span></div></td></tr><tr class=""><th scope="row">Décès</th><td class=""><div>
<span class="wd_p570"><time class="nowrap date-lien" datetime="1979-09-27" data-sort-value="1979-09-27"><a href="27_septembre" title="27 septembre">27</a> <a href="Septembre_1979" title="Septembre 1979">septembre</a> <a href="1979" title="1979">1979</a></time></span> (à 76&nbsp;ans)<br><span class="wd_p20"><a href="10e_arrondissement_de_Paris" title="10e arrondissement de Paris">10e arrondissement de Paris</a></span></div></td></tr><tr class=""><th scope="row">Nom de naissance</th><td class=""><div>
<span class="wd_p1477">Pierre Durand</span></div></td></tr><tr class=""><th scope="row">Pseudonymes</th><td class=""><div>
<span class="wd_p742">Charles Baudelaire, Léger Alype, Pascal Fely, Avinim Mireur, Pascal Rose</span></div></td></tr><tr class=""><th scope="row">Nationalité</th><td class=""><div>
<span class="wd_p27"><a href="France" title="France">française</a></span></div></td></tr><tr class=""><th scope="row">Activités</th><td class=""><div>
<span class="wd_p106"><a href="Journaliste" title="Journaliste">Journaliste</a>, <a href="Illustrateur" title="Illustrateur">illustrateur</a>, <a href="%C3%89crivain" title="Écrivain">écrivain</a></span></div></td></tr><tr class=""><th scope="row">Période d'activité</th><td class=""><div>
<time datetime="1918" data-sort-value="1918" class="date-lien"><a href="1918" title="1918">1918</a></time>-<wbr><span class="wd_p2032"><time datetime="1979" data-sort-value="1979" class="date-lien"><a href="1979" title="1979">1979</a></time></span></div></td></tr></tbody></table><table><caption style="color:#FFFFFF;text-align:center;background-color:#4C6099">Autres informations</caption><tbody><tr class=""><th scope="row">Membre de</th><td class=""><div>
<span class="wd_p463"><a href="Coll%C3%A8ge_de_'Pataphysique" title="Collège de 'Pataphysique">Collège de 'Pataphysique</a></span></div></td></tr><tr class=""><th scope="row">Distinction</th><td class=""><div>
<span class="wd_p166">Prix Mac Orlan <small>(<a href="https://www.wikidata.org/wiki/Q19278508" class="extiw external" title="d:Q19278508"><span class="indicateur-langue" title="Voir l'élément Wikidata correspondant">d</span></a>)</small> <small>(<time>1975</time>)</small></span></div></td></tr><tr class=""><th scope="row">Archives conservées par</th><td class=""><div>
<span class="wd_p485"><a href="Institut_m%C3%A9moires_de_l'%C3%A9dition_contemporaine" title="Institut mémoires de l'édition contemporaine">Institut mémoires de l'édition contemporaine</a> (85PIA/)<sup id="cite_ref-wikidata-6e5db4a8016e7c7d26300bb32eae3b3d01aad4bb_1-0" class="reference"><a href="#cite_note-wikidata-6e5db4a8016e7c7d26300bb32eae3b3d01aad4bb-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><br><a href="Universit%C3%A9_Vanderbilt" title="Université Vanderbilt">Université Vanderbilt</a><sup id="cite_ref-wikidata-426985796a87ba83cf3735860473391a5dd9cc9a_2-0" class="reference"><a href="#cite_note-wikidata-426985796a87ba83cf3735860473391a5dd9cc9a-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></span></div></td></tr></tbody></table></div>
<p><b>Pierre Durand</b> dit <b>Pascal Pia</b>, né le <time class="nowrap bday" datetime="1903-08-15" data-sort-value="1903-08-15">15 août 1903</time> dans le <a href="10e_arrondissement_de_Paris" title="10e arrondissement de Paris"><abbr class="abbr" title="Dixième">10<sup>e</sup></abbr> arrondissement</a> de <a href="Paris" title="Paris">Paris</a> où il est mort le <time class="nowrap dday" datetime="1979-09-27" data-sort-value="1979-09-27">27 septembre 1979</time>, est un <a href="%C3%89crivain" title="Écrivain">écrivain</a>, <a href="Journaliste" title="Journaliste">journaliste</a>, érudit et <a href="R%C3%A9sistance_int%C3%A9rieure_fran%C3%A7aise" title="Résistance intérieure française">résistant</a> <a href="France" title="France">français</a>.
</p><p>L'origine de son principal pseudonyme reste mystérieuse&nbsp;; il en utilisa beaucoup d'autres comme&nbsp;: Avinin Mireur, Léger Alype, Pascal Rosé, etc.
</p>

<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Biographie">Biographie</h2></div>
<p>Fils de Arthur Émile Durand, caissier, et de Rosine Bertrand, employée, domiciliés au 22 <a href="Rue_Philippe-de-Girard" title="Rue Philippe-de-Girard">rue Philippe-de-Girard</a><sup id="cite_ref-AP_3-0" class="reference"><a href="#cite_note-AP-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Ce que nous savons de son enfance est relaté par l'écrivain néerlandais <a href="Edgar_du_Perron" title="Edgar du Perron">Edgar du Perron</a>. Après la mort de son père, tombé en Champagne en 1915 durant la <a href="Premi%C3%A8re_Guerre_mondiale" title="Première Guerre mondiale">Première Guerre mondiale</a>, il semble que Pierre Durand ait quitté le domicile maternel, muni d'un certificat d'études, pour se réfugier dans le Midi auprès de son grand-père maternel. Revenu à Paris, il vit dans des hôtels, autour de <a href="Montmartre" title="Montmartre">Montmartre</a>, assure l'implantation parisienne d'une revue anversoise, <i>Ça ira</i>, et travaille dans une compagnie d'assurances, mais aussi chez l'éditeur <a href="%C3%89ditions_Albin_Michel" title="Éditions Albin Michel">Albin Michel</a>. À compter de la fin 1921, il publie des poèmes en prose dans quantité de revues comme <i>Les Cahiers idéalistes français</i><sup id="cite_ref-4" class="reference"><a href="#cite_note-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>, la revue <i>Action</i> (aux côtés de <a href="Fernand_Fleuret" title="Fernand Fleuret">Fernand Fleuret</a> et <a href="Max_Jacob" title="Max Jacob">Max Jacob</a>)<sup id="cite_ref-5" class="reference"><a href="#cite_note-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>, <i>Signaux</i>, <i>Montparnasse</i>, <i>L'Œuf dur</i>, <i>Le Disque vert</i>. Dans <i><a href="Les_%C3%89crits_nouveaux" title="Les Écrits nouveaux">Les Écrits nouveaux</a></i>, <a href="Maurice_Martin_du_Gard" title="Maurice Martin du Gard">Maurice Martin du Gard</a> le range parmi les nouvelles voix prometteuses de la poésie<sup id="cite_ref-6" class="reference"><a href="#cite_note-6"><span class="cite-bracket">[</span>6<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> et il fait son entrée à <i><a href="La_Nouvelle_Revue_fran%C3%A7aise" title="La Nouvelle Revue française">La Nouvelle Revue française</a></i>.
</p><p>Mais c'est surtout avec son ami <a href="Ren%C3%A9_Bonnel" title="René Bonnel">René Bonnel</a> qu'il se lance en 1925 dans l'édition clandestine d'ouvrages érotiques. C'est ainsi qu'en 1928 il réalise par exemple les maquettes pour l'édition de <i><a href="Histoire_de_l'%C5%93il" title="Histoire de l'œil">Histoire de l'œil</a></i> de Lord Auch (pseudonyme de <a href="Georges_Bataille" title="Georges Bataille">Georges Bataille</a>), illustré anonymement par <a href="Andr%C3%A9_Masson_(peintre)" class="mw-redirect" title="André Masson (peintre)">André Masson</a>. Il écrit aussi des poèmes, qu'il attribue faussement à <a href="Guillaume_Apollinaire" title="Guillaume Apollinaire">Apollinaire</a>, à <a href="Baudelaire" class="mw-redirect" title="Baudelaire">Baudelaire</a> et à <a href="Raymond_Radiguet" title="Raymond Radiguet">Radiguet</a>. Son pastiche de Baudelaire, <i>À une courtisane</i> (1925), a abusé la maison Gallimard, qui le fit paraître dans le premier volume consacré au poète dans la collection «&nbsp;La Pléiade&nbsp;». Il renouvelle son talent de faussaire en faisant publier avec son ami Bonnel de prétendus inédits d'Apollinaire, comme <i>Cortège priapique</i> (1925)<sup id="cite_ref-7" class="reference"><a href="#cite_note-7"><span class="cite-bracket">[</span>7<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> et <i>Le Verger des amours</i> (1927), orné de six pointes-sèches de <a href="Foujita" class="mw-redirect" title="Foujita">Foujita</a><sup id="cite_ref-8" class="reference"><a href="#cite_note-8"><span class="cite-bracket">[</span>8<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Le 12 novembre 1927, il épouse à Ixelles, Marie Ghislaine Yonnet<sup id="cite_ref-AP_3-1" class="reference"><a href="#cite_note-AP-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>En <a href="1938" title="1938">1938</a>, il est directeur du journal de gauche <i><a href="Alger_R%C3%A9publicain" class="mw-redirect" title="Alger Républicain">Alger Républicain</a></i>, où <a href="Albert_Camus" title="Albert Camus">Albert Camus</a>, qui lui dédiera <i><a href="Le_Mythe_de_Sisyphe" title="Le Mythe de Sisyphe">Le Mythe de Sisyphe</a></i>, fit ses débuts dans le journalisme. Albert Camus et lui publient de grandes enquêtes, puis fondent un nouveau titre quotidien en <time class="nowrap" datetime="1939-09" data-sort-value="1939-09">septembre 1939</time>, <i><a href="Le_Soir_r%C3%A9publicain_(quotidien_fran%C3%A7ais)" class="mw-redirect" title="Le Soir républicain (quotidien français)">Le Soir républicain</a></i>, qui subira la censure.
</p><p>À la mi-<a href="1943" title="1943">1943</a>, il adhère au mouvement de résistance <a href="Combat_(R%C3%A9sistance)" title="Combat (Résistance)">Combat</a> sous le pseudonyme <i>Pontault</i> pour devenir le rédacteur en chef du <a href="Journaux_clandestins_de_la_R%C3%A9sistance" class="mw-redirect" title="Journaux clandestins de la Résistance">journal clandestin</a>. À la Libération, il devient l'<a href="%C3%89minence_grise" title="Éminence grise">éminence grise</a> du quotidien <i><a href="Combat_(journal)" title="Combat (journal)">Combat</a></i>, derrière son brillant animateur Albert Camus. Il a dit alors&nbsp;: «&nbsp;Nous allons tenter de faire un journal raisonnable. Et comme le monde est absurde, il va échouer.&nbsp;» Son amitié avec Camus prend fin lorsque celui-ci quitte le journal en juin <a href="1947" title="1947">1947</a>. Mais il est possible aussi que Pia ait rompu avec Camus, à la suite de propos de celui-ci, qui lui auraient été rapportés. Pia fut aussi un proche d'<a href="Andr%C3%A9_Malraux" title="André Malraux">André Malraux</a>, rencontré en 1920 et qui lui dédiera son <i>Saturne, essai sur Goya</i> (Gallimard, 1950)<sup id="cite_ref-9" class="reference"><a href="#cite_note-9"><span class="cite-bracket">[</span>9<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Le <time class="nowrap" datetime="1949-05-19" data-sort-value="1949-05-19">19 mai 1949</time>, Pascal Pia préfaça <i><a href="La_Chasse_spirituelle" title="La Chasse spirituelle">La Chasse spirituelle</a></i>, censé être un manuscrit inédit très recherché d'<a href="Arthur_Rimbaud" title="Arthur Rimbaud">Arthur Rimbaud</a>, texte que <a href="Paul_Verlaine" title="Paul Verlaine">Verlaine</a> prétend avoir oublié chez sa femme au moment de leur escapade en Belgique. Le journal <i>Combat</i> publia des extraits du recueil qui est publié la même année au <a href="Mercure_de_France" title="Mercure de France">Mercure de France</a>. Mais <a href="Andr%C3%A9_Breton" title="André Breton">André Breton</a> dénonce rapidement l’imposture, et les comédiens Akakia-Viala et <a href="Nicolas_Bataille" title="Nicolas Bataille">Nicolas Bataille</a> reconnurent être les auteurs de ce faux<sup id="cite_ref-10" class="reference"><a href="#cite_note-10"><span class="cite-bracket">[</span>10<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Au début des années 1950 Pia crée un <a href="Club_de_livres" title="Club de livres">club du livre illustré</a>, «&nbsp;Les Fermiers Généraux&nbsp;», liquidé en décembre 1953 et qu'il doit revendre en catastrophe aux <a href="%C3%89ditions_du_Cap" title="Éditions du Cap">Éditions du Cap</a><sup id="cite_ref-11" class="reference"><a href="#cite_note-11"><span class="cite-bracket">[</span>11<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Le 11 mai 1953 il est élu <a href="Satrape_du_Coll%C3%A8ge_de_'Pataphysique" title="Satrape du Collège de 'Pataphysique">Satrape du Collège de 'Pataphysique</a><sup id="cite_ref-12" class="reference"><a href="#cite_note-12"><span class="cite-bracket">[</span>12<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>, d'où naît une profonde amitié avec <a href="Fran%C3%A7ois_Caradec" title="François Caradec">François Caradec</a><sup id="cite_ref-13" class="reference"><a href="#cite_note-13"><span class="cite-bracket">[</span>13<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Ses feuilletons littéraires publiés dans <i><a href="Carrefour_(hebdomadaire)" title="Carrefour (hebdomadaire)">Carrefour</a></i> ont été suivis par toute une génération de lecteurs&nbsp;: republiés, ils forment une excellente introduction à la littérature publiée entre 1954 et 1977. En juin 1953, pour un article publié dans ce même périodique, il est condamné pour propos diffamatoires envers Paul Auriol (1918-1992), le fils de <a href="Vincent_Auriol" title="Vincent Auriol">Vincent Auriol</a><sup id="cite_ref-14" class="reference"><a href="#cite_note-14"><span class="cite-bracket">[</span>14<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>.
</p><p>Simultanément, Pia signe aussi des chroniques dans <i><a href="La_Quinzaine_litt%C3%A9raire" title="La Quinzaine littéraire">La Quinzaine littéraire</a></i> et dans <i><a href="Le_Magazine_litt%C3%A9raire" class="mw-redirect" title="Le Magazine littéraire">Le Magazine littéraire</a></i>. Parallèlement à cette activité de chroniqueur, Pascal Pia se mue en une agence de renseignements littéraires dont bien des chercheurs, bibliographes ou universitaires auront profité. C'est ainsi qu'en 1978, prolongeant et développant les travaux d'Apollinaire, Fleuret et Perceau, il publie en deux volumes une somme, qui fait toujours référence, sur les livres de <i><a href="Enfer_de_la_Biblioth%C3%A8que_nationale" title="Enfer de la Bibliothèque nationale">l'enfer</a></i> de la <a href="Biblioth%C3%A8que_nationale_de_France" title="Bibliothèque nationale de France">Bibliothèque nationale de France</a> où sont rangés les ouvrages réputés ou considérés comme contraires aux bonnes mœurs, compilation de centaines de notices sur des ouvrages licencieux, dont certains sont absents de la Bibliothèque nationale&nbsp;: <i>Les Livres de l'Enfer. Bibliographie critique des ouvrages érotiques dans leurs différentes éditions du <abbr class="abbr" title="16ᵉ siècle"><span class="romain">XVI</span><sup style="font-size:72%">e</sup></abbr>&nbsp;siècle à nos jours</i>.
</p><p>Mort le 27 septembre 1979 au 137 <a href="Boulevard_de_Magenta" title="Boulevard de Magenta">boulevard de Magenta</a><sup id="cite_ref-AP_3-2" class="reference"><a href="#cite_note-AP-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>, Pia était l'homme le plus fermement nihiliste et le plus «&nbsp;calmement désespéré&nbsp;», qui aurait mis la littérature au-dessus de tout s'il n'avait pensé qu'il y avait quelque chose au-dessus de l'écriture&nbsp;: le silence. À la fin de sa vie, refusant qu'on parle de lui, interdisant que l'on écrive sur lui après sa mort, il revendique le «&nbsp;droit au néant&nbsp;».
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Ouvrages_et_textes_publiés"><span id="Ouvrages_et_textes_publi.C3.A9s"></span>Ouvrages et textes publiés</h2></div>

<ul><li><i>Complément au Bouquet d'orties</i>, poésies de Pascal Pia dérobées à l'auteur et ornées d'une pointe-sèche gravée par <a href="Pere_Cr%C3%A9ixams" title="Pere Créixams">Pierre L'Espagnol</a>, Bruxelles, Librairie particulière, 1924.</li>
<li><i>À une courtisane</i>, poème inédit de Charles Baudelaire, avec eaux-fortes par <a href="Pere_Cr%C3%A9ixams" title="Pere Créixams">Pere Créixams</a>, Paris, <a href="Jean_Fort_(%C3%A9diteur)" title="Jean Fort (éditeur)">J. Fort éditeur</a>, 1925.</li>
<li><a href="Raymond_Radiguet" title="Raymond Radiguet">Raymond Radiguet</a>, <i>Vers libres</i>, Champigny, Au panier fleuri, [1928] — faux dénoncé par Cocteau et sans doute fabriqué par Bonnel et Pia.</li>
<li><i>La Muse en rut et autres poésies</i>, Par les amis du poète [Bruxelles, Éditions du Perron, 1928].</li>
<li><i>Manolo</i>, Paris, Gallimard, collection «&nbsp;<a href="Les_peintres_fran%C3%A7ais_nouveaux" title="Les peintres français nouveaux">Les Sculpteurs nouveaux</a>&nbsp;», 1930.</li>
<li><i><a href="Andr%C3%A9_Masson_(peintre)" class="mw-redirect" title="André Masson (peintre)">André Masson</a></i>, Paris, Gallimard, collection «&nbsp;Peintres nouveaux&nbsp;», 1930.</li>
<li><i>Voyages en Perse et description de ce royaume par Jean-Baptiste Tavernier marchand français et illustrés de cartes, plans et autres images anciennes</i>, publiés par Pascal Pia, éditions du Carrefour, Paris, 1930</li>
<li><i>La Vie de famille</i> (sous le pseudonyme de Pascal Rosé), Paris, Gallimard, 1935.</li>
<li><i><a href="Baudelaire" class="mw-redirect" title="Baudelaire">Baudelaire</a> par lui-même</i>, Paris, Seuil, <a href="Collections_Microcosme_(Editions_du_Seuil)" class="mw-redirect" title="Collections Microcosme (Editions du Seuil)">Collections Microcosme</a> «&nbsp;Écrivains de toujours&nbsp;», 1952.</li>
<li><i><a href="Guillaume_Apollinaire" title="Guillaume Apollinaire">Apollinaire</a> par lui-même</i>, Paris, Seuil, <a href="Collections_Microcosme_(Editions_du_Seuil)" class="mw-redirect" title="Collections Microcosme (Editions du Seuil)">Collections Microcosme</a> «&nbsp;Écrivains de toujours&nbsp;», 1954.</li>
<li><i>Romanciers, poètes et essayistes du <abbr class="abbr" title="19ᵉ siècle"><span class="romain">XIX</span><sup style="font-size:72%">e</sup></abbr>&nbsp;siècle</i>, Paris, Maurice Nadeau, 1971.</li>
<li><i>Dictionnaire des œuvres érotiques</i> (préface), Mercure de France, 1971&nbsp;; rééd. Paris, Robert Laffont, collection «&nbsp;Bouquins&nbsp;», 2001.</li>
<li><i>Les Livres de l'enfer, bibliographie critique des ouvrages érotiques dans leurs différentes éditions du <abbr class="abbr" title="16ᵉ siècle"><span class="romain">XVI</span><sup style="font-size:72%">e</sup></abbr>&nbsp;siècle à nos jours</i>, Paris, Courlet et Faure, 2 volumes, 1978&nbsp;; réédition en 1 volume, Paris, Fayard, 1998.</li></ul>
<p>Ouvrages posthumes&nbsp;:
</p>
<ul><li><i>Poèmes et textes retrouvés</i>, Paris, Maurice Nadeau, 1982.</li>
<li><i>Feuilletons littéraires I&nbsp;: 1955-1964</i>, Paris, Fayard, 1999.</li>
<li><i>Feuilletons littéraires II&nbsp;: 1965-1977</i>, Paris, Fayard, 2000.</li>
<li><i>Correspondance avec <a href="Albert_Camus" title="Albert Camus">Albert Camus</a></i>, Paris, Fayard-Gallimard, 2000.</li>
<li><i>Au temps du Disque vert, lettres à <a href="Franz_Hellens" title="Franz Hellens">Franz Hellens</a> (1922-1934)</i>, textes réunis et présentés par René Fayt, Paris, IMEC, collection «&nbsp;Pièces d'archives&nbsp;», 2006.</li>
<li><i><a href="George_Psalmanazar" title="George Psalmanazar">Psalmanaazaar</a>, le menteur de Formose et autres textes</i>, Saint-André de Najac, Patrick Fréchet, 2007.</li>
<li><i>Céline en liberté. Chroniques publiées dans “Carrefour”</i>, Tusson, éditions du Lérot, 2011 (dix chroniques sur <a href="Louis-Ferdinand_C%C3%A9line" title="Louis-Ferdinand Céline">Louis-Ferdinand Céline</a> écrites entre 1955 et 1977).</li>
<li><i>Chroniques littéraires (1954-1977)</i>, Tusson, éditions du Lérot, 2012.</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Préfaces"><span id="Pr.C3.A9faces"></span>Préfaces</h3></div>
<ul><li><i>Bouquet poétique des médecins, chirurgiens, dentistes et apothicaires</i>, collection de l'Écritoire, 1933.</li>
<li><a href="Arthur_Rimbaud" title="Arthur Rimbaud">Arthur Rimbaud</a>, <i>La Chasse spirituelle</i> (apocryphe), Mercure de France, 1949.</li>
<li><a href="Guillaume_Apollinaire" title="Guillaume Apollinaire">Guillaume Apollinaire</a>, <i>L'Hérésiarque et compagnie</i>, Club français du livre, 1954.</li>
<li><a href="Beaumarchais" class="mw-redirect" title="Beaumarchais">Beaumarchais</a>, <i>Théâtre complet</i>, Club français du livre, 1956.</li>
<li><a href="Henri_Calet" title="Henri Calet">Henri Calet</a>, <i>Contre l'oubli</i>, Grasset, 1956.</li>
<li><a href="Jules_Laforgue" title="Jules Laforgue">Jules Laforgue</a>, <i>Poésies complètes</i>, collection «&nbsp;Le Livre de Poche&nbsp;», Librairie générale française, 1970.</li>
<li><i>Mademoiselle de Mustelle et ses amies</i> (attribué à <a href="Pierre_Mac_Orlan" title="Pierre Mac Orlan">Pierre Mac Orlan</a>), Jean-Jacques Pauvert / Ramsay, 1980.</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Dans_les_représentations"><span id="Dans_les_repr.C3.A9sentations"></span>Dans les représentations</h2></div>
<ul><li>Plusieurs strophes de <i>A une courtisane</i> sont citées dans les dialogues de <i><a href="Comment_r%C3%A9ussir_quand_on_est_con_et_pleurnichard" title="Comment réussir quand on est con et pleurnichard">Comment réussir quand on est con et pleurnichard</a></i>, film de Michel Audiard sorti en 1974.</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Notes_et_références"><span id="Notes_et_r.C3.A9f.C3.A9rences"></span>Notes et références</h2></div>
<div class="references-small decimal" style=""><div class="mw-references-wrap mw-references-columns"><ol class="references">
<li id="cite_note-wikidata-6e5db4a8016e7c7d26300bb32eae3b3d01aad4bb-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-wikidata-6e5db4a8016e7c7d26300bb32eae3b3d01aad4bb_1-0">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage">«&nbsp;<a rel="nofollow" class="external text" href="https://portail-collections.imec-archives.com/ark:/29414/a011454601182ZQITiG"><cite style="font-style:normal;">https://portail-collections.imec-archives.com/ark:/29414/a011454601182ZQITiG</cite></a>&nbsp;» <small style="line-height:1em;">(consulté le <time class="nowrap" datetime="2022-03-07" data-sort-value="2022-03-07">7 mars 2022</time>)</small></span></span>
</li>
<li id="cite_note-wikidata-426985796a87ba83cf3735860473391a5dd9cc9a-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-wikidata-426985796a87ba83cf3735860473391a5dd9cc9a_2-0">↑</a> </span><span class="reference-text"><span class="ouvrage">«&nbsp;<a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.library.vanderbilt.edu/bandy/pia-collection.php"><cite style="font-style:normal;">https://www.library.vanderbilt.edu/bandy/pia-collection.php</cite></a>&nbsp;» <small style="line-height:1em;">(consulté le <time class="nowrap" datetime="2022-03-07" data-sort-value="2022-03-07">7 mars 2022</time>)</small></span></span>
</li>
<li id="cite_note-AP-3"><span class="reference-text">Archives de Paris <abbr class="abbr" title="Dixième">10<sup>e</sup></abbr>, naissance, année 1903, acte n° 3570 (vue 13/31), avec mentions de mariage et décès.</span>
</li>
<li id="cite_note-4"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-4">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.retronews.fr/journal/l-humanite/6-novembre-1921/40/341061/3"><i>L'Humanité</i></a>, Paris, 6 novembre 1921, <abbr class="abbr" title="page">p.</abbr>&nbsp;3.</span>
</li>
<li id="cite_note-5"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-5">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.retronews.fr/journal/l-humanite/26-mars-1922/40/337317/4"><i>L'Humanité</i></a>, Paris, 26 mars 1922, <abbr class="abbr" title="page">p.</abbr>&nbsp;4.</span>
</li>
<li id="cite_note-6"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-6">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.retronews.fr/journal/le-figaro-supplement-litteraire-du-dimanche/30-avril-1922/105/985445/2"><i>Le Figaro</i></a>, Paris, 3à avril 1922, <abbr class="abbr" title="page">p.</abbr>&nbsp;2.</span>
</li>
<li id="cite_note-7"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-7">↑</a> </span><span class="reference-text"><a href="Michel_Decaudin" class="mw-redirect" title="Michel Decaudin">Michel Decaudin</a>, in: [Catalogue] <i>Éros invaincu. La Bibliothèque Gérard Nordmann</i>, Fondation Bodmer/Le Cercle d'art, 2004, notice 97, <abbr class="abbr" title="page">p.</abbr>&nbsp;234.</span>
</li>
<li id="cite_note-8"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-8">↑</a> </span><span class="reference-text">Marie-Françoise Quignard commente&nbsp;: «&nbsp;À lire les pièces écrites et réunies dans ce <i>Verger des amours</i>, on reste, si l'on songe à la date de rédaction, confondu par la connaissance d'Apollinaire dont Pascal Pia fait preuve, de son œuvre en vers ou en prose (et jusqu'à des travaux journalistiques obscurs) comme de sa vie&nbsp;», «&nbsp;René Bonnel éditeur clandestin&nbsp;», <i>L'Enfer de la Bibliothèque. Éros au secret</i>, sous la dir. de Marie-Françoise Quignard et Raymond-Josué Seckel, Bibliothèque nationale de France, 2007, p. 358.</span>
</li>
<li id="cite_note-9"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-9">↑</a> </span><span class="reference-text">Jonathan Chiche, <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.lajauneetlarouge.com/celui-qui-neant/">«&nbsp;Celui qui néant&nbsp;»</a>, in: <i>Le Jaune et le Rouge</i>, n° 708, octobre 2015.</span>
</li>
<li id="cite_note-10"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-10">↑</a> </span><span class="reference-text"><a href="Philippe_Di_Folco" title="Philippe Di Folco">Philippe Di Folco</a>, «&nbsp;Rimbaud (les faux)&nbsp;», in: <i>Plagiats et impostures littéraires d'hier et d'aujourd'hui</i>, Paris, Ecriture, 2022, <abbr class="abbr" title="pages">p.</abbr>&nbsp;<span class="nowrap">332-340</span>.</span>
</li>
<li id="cite_note-11"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-11">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.retronews.fr/journal/bulletin-des-annonces-legales-obligatoires-a-la-charge-des-societes-financieres/21-decembre-1953/1893/4723848/98"><i>Bulletin des annonces légales</i></a>, Paris, 21 décembre 1953, <abbr class="abbr" title="page">p.</abbr>&nbsp;98.</span>
</li>
<li id="cite_note-12"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-12">↑</a> </span><span class="reference-text"><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : anglais">(en)</abbr> <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.patakosmos.com/pascal-pia/">Notice Pascal Pia</a>, sur <i>Patakosmos</i>.</span>
</li>
<li id="cite_note-13"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-13">↑</a> </span><span class="reference-text">Cécile Cécile Dutheil de La Rochère, «&nbsp;Une amitié pataphysique&nbsp;», in: En attendant Nadeau, 29 juin 2018 — <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.en-attendant-nadeau.fr/2018/06/29/amitie-pataphysique-caradec-pia/">lire en ligne</a>.</span>
</li>
<li id="cite_note-14"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-14">↑</a> </span><span class="reference-text"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.retronews.fr/journal/carrefour-la-semaine-en-france-et-dans-le-monde/10-juin-1953/1685/3105509/7"><i>Carrefour</i></a>, Paris, 10 juin 1953, <abbr class="abbr" title="page">p.</abbr>&nbsp;7.</span>
</li>
</ol></div>
</div>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Annexes">Annexes</h2></div>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Bibliographie">Bibliographie</h3></div>
<ul><li><a href="Edgar_du_Perron" title="Edgar du Perron">Edgar du Perron</a>, <i>Le Pays d'origine</i>, Gallimard, 1980.</li>
<li>Collectif, <i>Pascal Pia</i>, Maurice Nadeau, 1981.</li>
<li><a href="Roger_Grenier" title="Roger Grenier">Roger Grenier</a>, <i>Pascal Pia ou le droit au néant</i>, collection «&nbsp;L'un et l'autre&nbsp;», Gallimard, 1989.</li>
<li><a href="Maurice_Nadeau" title="Maurice Nadeau">Maurice Nadeau</a>, <i>Grâces leur soient rendues</i>, Albin Michel, 1990 (ouvrage partiellement consacré à Pia).</li>
<li>Dossier Pascal Pia, in <i>Histoires littéraires</i>, n° 35, éditions du Lérot, juillet-août-<time class="nowrap" datetime="2008-09" data-sort-value="2008-09">septembre 2008</time>.</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading3"><h3 id="Liens_externes">Liens externes</h3></div>
<p class="mw-empty-elt">
</p>
<ul><li class="mw-empty-elt"></li>
<li><span class="liste-horizontale noarchive"><span class="wd_identifiers">Ressources relatives aux beaux-arts</span>&nbsp;: <ul><li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://agorha.inha.fr/inhaprod/ark:/54721/002136850">AGORHA</a></li> <li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://rkd.nl/artists/372530"><span class="lang-en" lang="en">RKDartists</span></a></li> </ul></span></li>
<li><span class="liste-horizontale noarchive"><span class="wd_identifiers">Ressource relative à la musique</span>&nbsp;: <ul><li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.discogs.com/artist/827587"><span class="lang-en" lang="en">Discogs</span></a></li> </ul></span> </li>
<li><div class="liste-horizontale"><span class="wd_identifiers">Notices dans des dictionnaires ou encyclopédies généralistes</span>&nbsp;: <ul><li><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.deutsche-biographie.de/118950339.html"><i>Deutsche Biographie</i></a></li> <li><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.universalis.fr/encyclopedie/pascal-pia/"><i>Universalis</i></a></li> </ul></div></li>
<li><div class="liste-horizontale"><span class="wd_identifiers"><a href="Autorit%C3%A9_(sciences_de_l'information)" title="Autorité (sciences de l'information)">Notices d'autorité</a></span>&nbsp;: <ul><li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://viaf.org/viaf/14775085">VIAF</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://isni.org/isni/0000000108717602">ISNI</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb11919612w">BnF</a></span> (<span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11919612w">données</a></span>)</li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.idref.fr/027071162">IdRef</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://id.loc.gov/authorities/n2004021219">LCCN</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://d-nb.info/gnd/118950339">GND</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://opac.sbn.it/nome/RAVV029465">Italie</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/00525142">Japon</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://ci.nii.ac.jp/author/DA03326740?l=en">CiNii</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://datos.bne.es/resource/XX1399824">Espagne</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://opac.kbr.be/LIBRARY/doc/AUTHORITY/14815760">Belgique</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://data.bibliotheken.nl/id/thes/p068447981">Pays-Bas</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/9810585841205606">Pologne</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.nli.org.il/en/authorities/987007266562605171">Israël</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="http://nukat.edu.pl/aut/n%20%2000044776">NUKAT</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://libris.kb.se/auth/334109">Suède</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://opac.vatlib.it/auth/detail/495_281270">Vatican</a></span></li> <li><span class="nowrap uid noarchive"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://authority.bibsys.no/authority/rest/authorities/html/90326963">Norvège</a></span></li> </ul></div></li>
<li><abbr class="abbr indicateur-langue" title="Langue : anglais">(en)</abbr> <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.sonic.net/~patk/scissors-and-paste.net/Pascal_Pia.html">Bibliographie</a></li></ul>
<ul id="bandeau-portail" class="bandeau-portail"><li><span class="bandeau-portail-element"><span class="bandeau-portail-icone"><span class="noviewer" typeof="mw:File"></span></span> <span class="bandeau-portail-texte">Portail de l’édition</span> </span></li> <li><span class="bandeau-portail-element"><span class="bandeau-portail-icone"><span class="noviewer" typeof="mw:File"></span></span> <span class="bandeau-portail-texte">Portail de la littérature française et francophone</span> </span></li> <li><span class="bandeau-portail-element"><span class="bandeau-portail-icone"><span class="mw-image-border noviewer" typeof="mw:File"></span></span> <span class="bandeau-portail-texte">Portail de la Résistance française</span> </span></li> </ul></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Cet article est issu de <a class="external text" title="Dernière modification le 2025-07-19" href="https://fr.wikipedia.org/wiki/?title=Pascal_Pia&amp;oldid=227393569">Wikipédia</a>. Sauf mention contraire, le texte est disponible sous <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.fr">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a>. Des conditions supplémentaires peuvent s’appliquer aux fichiers multimédias.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>

</body></html>